کودک چه وقت یبوست دارد؟

شیرخواران ممکن است به طور طبیعی هر 2 تا 3 روز، بدون هیچ مشکلی دفع مدفوع نرم داشته باشند که در این صورت یبوست تلقی نمی‌شود، اما به طور کلی هرگاه مدفوع سفت و خشک باشد و دفع آن برای کودک همراه با درد و زور زدن باشد و فواصل دفع بیش از 2 روز یا بیشتر باشد، می‌توان گفت که کودک یبوست دارد. بنابراین کاهش نوبت دفع به تنهایی بیانگر یبوست نیست.

در هفته اول زندگی معمولا نوزاد تا 4 بار در روز ممکن است دفع داشته باشد، اما با بزرگ‌تر شدن به تدریج کاهش می‌یابد و در 2 سالگی به 2 بار در روز می‌رسد.

 

یـبـوست کودکان چه علت‌هایی می‌تواند داشته باشد؟

بـیشتر کودکان که دچار یبوست می‌شوند، مشکل زمینه‌ای خاصی ندارند و به اصطلاح پزشکان، یبوست آن‌ها علت عملکردی دارد و به عـلـت بیماری خاص یا مشکلات اعضای گـوارشـی نـیـسـت. اما در موارد کمی هم یبوست کودکان به خصوص اگر از زمان نوزادی شروع شده باشد، می‌تواند به علت بیماری‌های خاص گوارشی و روده‌ای بـــاشــد کــه در ایــن صــورت نـیــاز بــه بررسی‌های بیشتر بالینی و آزمایشگاهی توسط پزشک هست.

 

چـه عـلامـت‌هـایـی زنـگ خـطـر مـحسوب می‌شوند؟

بزرگ شدن و اتساع شکم، عدم دفع گاز، وجود خون در مدفوع،‌ تغییر قطر مدفوع، اختلال در وزن‌گیری کودک و تاخیر رشد و... علامت‌هایی هستند که در صورت وجود آن‌ها باید کودک را حتما نزد پزشک برد تا علت یبوست بررسی شود. در واقع یبوست اگر در بسیاری موارد علت عضوی ندارد،‌ اما می‌تواند نشانه یک بیماری باشد. بیماری‌های نخاع، بیماری‌های گوارشی،‌ کم‌کاری تیروئید و غیره می‌توانند با یبوست خود را نشان دهـنـد.

یـکـی از نکات مهم برای رد برخی از بیماری‌های مهم گوارشی و عصبی در کودکان، دانستن زمان دفع اولین مدفوع دوران نوزادی است. بنابراین یکی از سوالات مهمی که پزشک از والدین می‌پرسد، زمان اولین دفع در دوران نوزادی است. در واقع در موارد اندکی به طور مادرزادی، انتهای روده فاقد عصب است و به همین سبب، روده حرکات کافی برای عبور مواد دفعی را ندارد. در چنین کودکانی، دفع اولیه در دوران نوزادی دچار اختلال و تاخیر می‌شود. این بیماری که هیرشپرونگ نام دارد، نیازمند درمان سریع است، زیرا باقی ماندن مواد دفعی و افزایش مقدار مواد دفعی همراه با از دست دادن آب آن‌ها بوده و منجر به بزرگ شدن قطر روده و حتی سوراخ شدن آن می‌شود.

هرگاه یبوست همراه با اتساع شکم و عدم دفع گاز یا نفخ شدید باشد، یا با درد حاد شکمی همراه باشد، به عنوان یک فوریت پزشکی تلقی می‌شود و حتما به سرعت باید بررسی شود

یبوست عملکردی یعنی چه؟

همان طور که قبلا گفتیم، در بسیاری از موارد در کودکان، یبوست علت‌های غیرعضوی دارد که در اصطلاح به آن یبوست عملکردی گفته می‌شود. واقعیت آن است که این نوع یبوست به علت مجموعه‌ای از عوامل رفتاری و رژیم غذایی و حتی روانی به وجود می‌آید. در این نوع یبوست با وجود پیگیری‌ها و اقدامات پزشکی، دلیل خاصی مبنی بر نقص یا مشکلات جسمی برای یبوست کودک یافت نمی‌شود، اما نگه‌داشتن مدفوع سبب ایجاد یبوست در کودک می‌شود. گاهی تغییر غذای کودک از شیر مادر به شیر گاو به علت تغییر در نسبت پروتئین به کربوهیدرات، سبب سفت شدن مدفوع و دفع دردناک می‌شود. در این حالت اگرچه مشکل کودک به صورت حاد ایجاد شده است و می‌تواند به سرعت برطرف شود، اما امتناع از دفع و نگه داشتن مدفوع سبب ایجاد یبوست مزمن می‌شود.

احتباس مدفوع سبب بازجذب آب آن از روده و خشک‌تر شدن آن می‌شود و مشکل را شدیدتر می‌کند.

در بسیاری موارد، کودکان به خصوص در سنین بزرگ‌تر با تغییر محیط، مثلا رفتن به مسافرت، تغییر مدرسه یا محل اجابت مزاج ناخوشایند، از دفع خودداری می‌کنند. به تعویق انداختن دفع به علت بازیگوشی‌های کودکانه هم می‌تواند سبب ایجاد یبوست شود. در بسیاری موارد استرس‌هایی که پدران و مادران بر کودک وارد می‌کنند نیز در این مساله بی‌تاثیر نیست. به خصوص در فرزندان مادران شاغل، دوری از مادر در ساعات طولانی و عدم احساس آرامش و راحتی از سوی کودک می‌تواند سبب اختلال دفع در کودک شود. حتی آموزش‌های غلط و نامناسب مادر و پدر برای از پوشک گرفتن کودک، در بسیاری از موارد نقطه آغـازگـر یبوست است که کم‌کم دچار سیکل معیوب شده و به سمت مزمن شدن پیش می‌رود.

 

یبوست کودک چه عوارضی در پی دارد؟

یبوست در اغلب موارد علت‌های ساده‌ای دارد و با آن که به راحتی می‌تواند برطرف شود، گاهی رو به مزمن شدن می‌رود و مـی‌تـوانـد سبب ایجاد عوارضی شود.

یکی از مهم‌ترین عوارض ناشی از یبوست، بزرگ شدن قطر روده‌هاست که سبب احتباس بیشتر مدفوع و کاهش حرکات دفعی روده‌ها می‌شود. حتی گاهی در موارد نادر، سبب سوراخ شدن روده می‌شود.

یـکـی دیـگـر از عـوارض شـایـع یبوست مزمن، بی‌اختیاری دفع مدفوع است که با آلوده شدن لباس زیر می‌تواند سبب جلب توجه والدین شود. از عوارض دیگر یبوست به خصوص در دختر بچه‌ها، عفونت‌های مکرر دستگاه ادراری است که با درمان یبوست بهبود می‌یابد.

افزایش فاصله دفع، اغلب منجر به بی‌اشتهایی، استفراغ و نفخ زیاد نیز می‌شود که در کودکان با سنین کمتر، بی‌قراری و تحریک‌پذیری و کم‌شدن اشتها را به دنبال دارد.

 

چه غذاهایی به کودک دچار یبوست بدهیم؟

محققان طب کودکان معتقدند یبوست در شیرمادرخواران نسبت به شیر خشک‌خواران کمتر اتفاق می‌افتد، اگر چه به علت جذب کامل شیر مادر، دفعات دفع در شیر مادرخواران کمتر است. ادامه تغذیه انحصاری شیرخوار با شـیر مادر و مراجعه به پزشک در این مورد ضروری است، زیرا یبوست مزمن در این سنین نیاز به بررسی‌ها و مداخله‌های پزشک دارد.

با گذشتن سن کودک از مرز 6 ماهگی و آغاز تغذیه کمکی، میزان ابتلا به یبوست نیز بیشتر می‌شود. در موارد زیادی عدم تحمل پروتئین شیر گاو می‌تواند سبب بروز یبوست شود که در این موارد نیز لازم است مادران در فاصله زمانی کوتاه، شیر گاو را به میزان زیاد وارد رژیم غذایی کودک خود نکنند و از روزانه حدود چند سی‌سی شروع کنند. مصرف کافی آب و مایعات و سبزیجات پرفیبر و ملین مانند انجیر، آلو، زردآلو و سایر میوه‌ها و سبزی‌های تازه سبب نرم شدن مدفوع می‌شود. علاوه بر آن سبوس موجود در نان‌های سبوس‌دار و غلات نیز یک منبع خوب برای تامین فیبر غذایی است.

ذرت بو داده (پاپ کورن)‌ یکی از منابع خوب سبوس است که اغلب کودکان آن را دوست دارند، اما فراموش نکنید که تمام این مواد غذایی را به گونه‌ای متناسب با قدرت جویدن کودک فراهم کنید زیرا عدم جویدن غذا خود می‌تواند یکی از علت‌های یبوست باشد.

هیچ‌گاه برای کودک خود بدون نظر پزشک داروی ملین استفاده نکنید و در صـورتـی‌کـه بـا رعـایـت رژیـم غـذایـی، کودک‌تان همچنان یبوست دارد، به پزشک مراجعه کنید

مادرها و پدرها بدانند:

بیشتر موارد یبوست در کودکان، با تغذیه صحیح کودک و توجه به مسائل روحی روانی وی قابل درمان است. کودکان اغلب به دلایل مختلفی هنگام اجابت مزاج، مدفوع خود را نگه می‌دارند و دفع را به تعویق می‌اندازند که به این ترتیب مدفوع آب بیشتری از دست می‌دهد، سفت و خشک می‌شود و ممکن است دفع آن با سختی و درد همراه شده و باعث نگه داشتن بیشتر مدفوع توسط کودک شود. این سیکل معیوب می‌تواند مثلا به دنبال یک شقاق مقعد که سبب دفع دردناک می‌شود، ایجاد گردد. بنابراین مهم‌ترین اصل در پیشگیری از یبوست مزمن، برطرف کردن علت حاد آن است. اضطراب و عجله برای دفع کودک و سایر مسائل روانی یکی از مهم‌ترین علت‌های ایجاد یبوست است. این مساله به خصوص در سنین آموزش رفتن به توالت و اجابت مزاج اهمیت بیشتری دارد.

ایجاد کردن یک الگوی منظم برای دفع در کودک می‌تواند این مساله را تا حد زیادی حل کند. پدرها و مادرها می‌توانند با یک برنامه منظم پس از صرف صبحانه و شام برای تخلیه روده کودک 5 تا 10 دقیقه کودک را مجاب به نشستن در توالت کنند. چنین برنامه منظمی به تدریج الگوی دفعی کودک را تنظیم می‌کند.

مصرف داروهای ملین برای کودک حتما باید با تجویز پزشک باشد. قطع این داروها نیز بدون نظر پزشک و پس از بهبودی اولیه نیز یکی از خطاهای شایع والدین است که سبب بازگشت یبوست می‌شود

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ۱:٥٢ ‎ب.ظ ; ۱۳٩٢/٦/٢٤

 

 

  • مکانیسم سکسکه به خوبی درک نشده‌است.عضله تنفسی دیافراگم در حد فاصل میان قفسه سینه و شکم واقع شده است. این ماهیچه هنگام عمل دَم به سمت پایین حرکت می کند و هوای حاوی اکسیژن را به درون ریه‌ها می‌فرستد. در هنگام بازدم نیز شل و باعث می‌شود هوای حاوی ذرات زائد یا دی‌اکسید کربن به سمت دهان و بینی برود و از بدن دفع شود. حال اگر به هر دلیلی این عضله دچار تحریک ناگهانی شود عملکردش را به صورت صحیح انجام نمی‌دهد و دچار انقباض‌های غیر ارادی تکرارشونده‌ای می‌شود که به آن سکسکه می‌گوییم
  • سکسکه‌های کوتاه مدت معمولاً به دنبال اتساع معده و یا مصرف الکل ایجاد می‌شود و به صورت خودبه‌خود یا با استفاده از درمان‌های محلی بهبود می‌یابد و نیاز به توجه پزشکی ندارند.
  • بر خلاف آن سکسکه‌های بلند مدت نادرتر هستند اما باعث ازکارافتادگی، ایجاد افسردگی، سینه‌پهلو کاهش وزن و اختلال خواب در بیمار می‌شود

علت‌های ایجاد سکسکه‌های بلند مدت

  • انفارکتوس میوکارد
  • تومور مغزی
  • نارسایی کلیه
  • سرطان پروستات
  • جراحی بر روی شکم و غیره
  • پیشنهاد شده است که سکسکه یک نوع میوکلونوس است که در نتیجه فعالیت غیر طبیعی هسته تنفسی واحد (به انگلیسی: solitary inspiratory nucleus)‏ در مغز ایجاد می‌شود

شرح حال و معاینه فیزیکی

شرح حال و معاینه فیزیکی همراه با تست‌ها تشخیصی مثل سونوگرافی شکم و سی‌تی‌اِسکَن قفسه سینه و مغز اغلب کمک کننده‌است.

  • زخم معده و دوازدهه، گاستریت و ریفلاکس مری پدیده‌های شایعی در بیماران دارای سکسکه مزمن هستندبه همین دلیل بررسی‌های دستگاه گوارش فوقانی مثل آندوسکوپی، مانومتری و ...توصیه می‌شود

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ۱٢:۱٥ ‎ب.ظ ; ۱۳٩٢/٦/٢٢

 

به کار بستن توصیه های زیر

  می تواند از رنج معده تا حدود زیادی بکاهد:
۱- اسید معده برای کمک به هضم غذاست بنابراین هیچگاه معده خود را
خالی نگه ندارید.
۲- غذای خود را در محیطی کم تنش صرف کنید و قانون بیست دقیقه
را مراعات کنید.
( خوردن هر وعده غذای اصلی باید
حداقل ۲۰ دقیقه طول بکشد).
۳- برای پرهیز از درد نفخ و پیچش روده ها، غذا را
آرام میل کنید.
۴- معده تان را به خوردن منظم غذا و میوه و آب عادت دهید.
۵-
اگر می خواهید شب ها خواب راحتی داشته باشید پس از صرف شام بلافاصله به
رختخواب نروید.
۶- غذاهای چرب و تند، ترشی ها، نمک و ادویه علاوه بر اینکه زمینه ساز
بیماری هستند،
خوردن مرتب آنها برای معده مضر
است.
۷- خوردن ساندویچ ، پیتزا، چیپس و تنقلات و نوشابه های گازدار را برای
همیشه فراموش کنید!
۸- کشیدن سیگار بر درد معده می افزاید اگر ترک آن برایتان
دشوار است با ترک گهگاهی به
خود و معده و ریه تان استراحت
بدهید.
۹- حبوباتی مانند نخود ولوبیا را قبل از پختن چند ین ساعت در آب سرد تر
کنید در غیر این
صورت معده را به زحمت خواهید
انداخت.
۱۰-خوردن آب حین صرف غذا را به تاخیر
بیندازید. بهترین زمان برای خوردن آب یک ساعت
قبل و یا بعد از غذا خوردن
است.
۱۱- استفاده از غذاهایی که با روغن زیاد سرخ شده است را از صدر فهرست غذایی
خود
و خانواده تان خارج کنید.
۱۲-
مصرف الیاف گیاهی، ویتامین ب کمپلکس ، نشاسته، سبزی ها و میوه ها به
تقویت معده می
انجامد.
۱۳- چنان چه لازم باشد در ساعات معینی غذا
میل کنید.
۱۴- سالاد تازه، ماست، انواع سوپ های ساده ، سبوس جو، عدس پخته، گندم
سیاه،
دانه زیره، گل بابونه، برگ نعنا،
رازیانه، زنجبیل، زعفران و سیر از دوستداران طبیعت، خانه
و آشپزخانه و سفره شما
هستند.
۱۵- ورزش نکردن را از خاطر نبرید حتی اگر ۵ دقیقه باشد.
۱۶- عسل دوست
معده است هر روز آن را میل کنید.
۱۷- بر خلاف نظر
رایج، کیله برای معده بسیار مفید است.
۱۸- چنانچه از استرس روز در امان نبوده
اید و فشارهای روانی شما را احاطه کرده اند
حتما از حمام آب سرد استفاده
کنید.

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٥:٥۸ ‎ب.ظ ; ۱۳٩٢/٢/۸

 

انسداد روده یا "قولنج الیاوسی" (بسته شدن روده) توقف جریان رو به جلوی و پیشروی محتویات روده بخاطر «راه بند» های مختلف است و میتواند در هر سنی، از نوزادی تا سالخوردگی، انسان را گریبان گیر کند. این بیماری یک خطر جانی بسیار مهم محسوب میشود که بایستی سریعاً بوسیله پزشک متخصص درمان شود. به گفته منابع مرجع، تنها راه درمان عمل جراحی است. این نقطه "بن بست" در هر مکانی از طول روده (لوله گوارش) امکان پذیر است، چه روده بزرگ و چه روده کوچک. علائم بالینی عموماً بر اساس مکان بسته شدن روده متفاوت است. نشانه های آن معمولاً شامل حالت تهوع و استفراغ، دل‌دردکولیکی و عدم توانایی دفع گاز یا مدفوع است. انسداد روده بیشتر ناشی از چسبندگی‌های داخل شکم، غده های روده، فتق روده (ورود روده به یک محل سست یا پارگی در دیوارۀ شکم)، گره خوردن یا چرخیدن روده و در کمتر موارد کرم روده، آبسه (دمل) های داخل شکمی، سنگ کیسه صفرا و اجسام خارجی هستند.

هشدار در رابطه با خوددرمانی، درمان سنتی یا تشخیص اشتباه

در رابطه با ناخوشی انسداد روده حتماً باید به پزشک رجوع کرد و درمان با روش های سنتی یا خانگی در این رابطه بسیار خطرناک محسوب میشوند. هرگونه دارو و درمان که عامل تسریع حرکت دودی روده (حرکات موجی شبیه حرکت کرم ها) از جمله استفاده از انواع مسهل ها، کیسه آب گرم، ورزش شکم، بلند کردن بار سنگین و غیره باشد میتواند عواقب بسیار خطرناک (حتی مرگ بیمار) را در پی داشته باشد

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٦:۳۱ ‎ب.ظ ; ۱۳٩۱/۱٢/٢٦

 

سندرم روده تحریک‌پذیر یا آی‌بی‌اِس (IBS‏) نوعی اختلال در عملکرد روده است که با درد مزمن در ناحیه شکم، احساس ناراحتی، نفخ و تغییرات در عادات روده‌ای بدون هرگونه علت ارگانیک دیگری، مشخص می‌شود اسهال یا یبوست می‌توانند علامت غالب باشند که ممکن است به صورت متناوب ظاهر شوند.

نوعی از این بیماری که در آن اسهال علامت غالب باشد IBS-D و نوعی که یبوست علامت غالب را تشکیل دهد IBS-C، نامیده و به نوعی که این دو علامت متناوباً ظاهر شوند IBS-A می‌گویند. آی‌بی‌اس ممکن است پس از یک عفونت به وجود آید که آن را آی‌بی‌اس پس از عفونت، یا IBS-PI نامند.

یک واقعهٔ استرس‌زا در زندگی و یا شروع بلوغ، می‌تواند بدون علت پزشکی دیگری، آغازگر آی‌بی‌اس باشد حالت‌های مختلفی از جمله عدم جذب فروکتوز، بیماری سلیاک عفونت‌های خفیف و عفونت‌های انگلی مانند ژیاردیازیس،انواع بیماری‌های التهابی روده یبوست مزمن عملکردی،و دردهای عملکردی مزمن در ناحیه شکم ممکن است به صورت آی‌بی‌اس تظاهر کنند. در آی‌بی‌اس، آزمایش‌های معمول بالینی هیچ‌گونه اختلالی را نشان نمی‌دهند، هر چند روده‌ها ممکن است حساسیت بیشتری نسبت به برخی محرک‌های خاص مانند تست عبور بالون نشان دهند.

علی‌رغم آنکه علت دقیق آی‌بی‌اس مشخص نیست، رایج‌ترین تئوری این است که آی‌بی‌اس از اختلال در تعامل میان مغز و دستگاه گوارش پدید می‌آید، اگرچه ممکن است نوعی اختلال در فلور روده‌ها و یا دستگاه ایمنی بدن نیز در ایجاد آن نقش داشته باشد آی‌بی‌اس در اغلب بیماران منجر به شرایط خطرناک نمی‌شود اما به‌خاطر عوارض جانبی همچون درد مزمن و خستگی، می‌تواند هزینه‌های درمانی بیمار را افزایش داده و باعث افزایش غیبت بیماران از محل کارشان شود محققان گزارش کرده‌اند که شیوع بالای سندرم روده تحریک‌پذیر، می‌تواند باعث افزایش هزینه‌های اجتماعی گردداین بیماری همچنین یک بیماری مزمن است که می‌تواند کیفیت زندگی بیمار را به طرز چشم‌گیری تحت تأثیر قرار دهد.

انواع

  • نوع «اسهال غالب (آی‌بی‌اس نوع D
  • نوع «یبوست غالب(آی‌بی‌اس نوع C
  • آی‌بی‌اس با الگوی متناوب مدفوع (آی‌بی‌اس نوعA یا درد غالب)
  • آی‌بی‌اس بعد از عفونت: در برخی از افراد، آی‌بی‌اس ممکن است شروع حادی داشته و پس از یک بیماری عفونی توسعه پیدا کند، که این نوع با دو یا چند علامت از این علایم مشخص می‌شود: تب، استفراغ، اسهال، یا کشت مثبت مدفوع

 

در طی دهه‌های قبل آی‌بی‌اس به مانند امروز شایع نبود، زیرا استفاده از آنتی‌بیوتیک‌های قوی و داروهای دیگری که مخل رشد طبیعی، سلامت و تعادل باکتری‌های روده هستند رواج امروزی را نداشت. پزشکان سنتی همچنان از گیاهان طبیعی غیرتهاجمی بجای آنتی‌بیوتیک برای درمان عفونت‌های باکتریایی استفاده می‌کنند. داروهای پیشخوانی که در داروخانه عرضه می‌شوند می‌توانند برای بدن، بسیار تهاجمی باشند. دهه‌ها قبل، در برداشت میوه‌ها و سبزیجات تازه از مواد شیمیایی اندکی استفاده می‌شد در حالی که امروزه تقریباً وسریعا تمام میوه‌ها و سبزیجات موجود در فروشگاه‌های زنجیره‌ای، با چندین ماده شیمیایی آغشته شده‌اند و گوشت گاو موجود در قفسه‌ها از کشتزارهایی آمده‌است که در آن گاوها غذاهای حاوی مواد شیمیایی متعدد مصرف نموده‌اند. رژیم غذایی امروز ما مملو از غذاهایی‌است که مواد نگهدارنده فراوانی داشته و از ارزش غذایی کمی برخوردارند. در گذشته، غذاهای که به طور معمول وارد بازار مواد غذایی می‌شدند خالی از مواد نگهدارنده بودند که به همین دلیل در اغلب موارد سریعاً فاسد می‌شدند. آن مواد، ارزش غذایی بالایی داشتاز مدت‌ها قبل، سندرم روده تحریک‌پذیر وجود داشته، لیکن بیشتر یک مشکل نادر روده نامنظم تلقی می‌شد. محقق براون در مقاله‌ای در مجله پزشکی کوه‌های راکی از اولین کسانی بود که به سال ۱۹۵۰ به مفهوم "آی‌بی‌اس" اشاره کرد این اصطلاح برای دسته‌بندی بیمارانی که علائم گسترده اسهال، درد شکمی و یبوست داشتند ولی عوامل شناخته شده عفونی در آنان یافت نمی‌شد، به‌کار می‌رفت. تئوری‌های اولیه، عوامل استرس‌زا و مشکلات روانی را باعث بروز آی‌بی‌اس دانستند

 

علل بیماری

علت سندرم روده‌تحریک‌پذیر شناخته شده نیست، اما چندین فرضیه پیشنهاد شده‌است. عفونت‌های حاد دستگاه گوارش خطر گسترش و توسعه آی‌بی‌اس را افزایش می‌دهد. عوامل دیگری که احتمال ابتلا به انواع این سندرم به‌غیر از نوع بعد از عفونت را زیاد می‌کنند، جوانی، تب طولانی مدت، اضطراب و افسردگی می‌باشندپیشنهادهای منتشر شده درسال ۱۹۹۰ پیرامون علت بیماری، نقش «محور مغز - روده» را در این بیماری آشکار ساخت، مطالعه‌ای با عنوان پاسخ محور مغز- روده به تنش و تحریک کولینرژی در سندرم روده تحریک‌پذیر، که در مجله بالینی گوارش در سال ۱۹۹۳ منتشر شده‌است همچنین یک مطالعه منتشر شده در مجله گوارشی گات به سال ۱۹۹۷ پیشنهاد کرده که آی‌بی‌اس بر اثر اختلال در عملکرد متقابل محور مغز - روده رخ می‌دهد عوامل روانی نیز ممکن است در علت‌شناسی آی‌بی‌اس مهم باشند. رژیم‌های عذایی سرشار از مواد محرک، دخانیات و مشروبات الکلی در وقوع این سندروم موثرند

واکنش‌های ایمنی

پژوهش‌های منتشر شده در اواخر سال ۱۹۹۰ میلادی حکایت از تغییرات زیست‌شیمیایی خاص موجود در نمونه‌‌های بافتی و نمونه سرمی بیماران آی‌بی‌اس دارد. این مطالعات سیتوکین‌ها و فراورده‌های ترشحی را در بافت‌های گرفته شده از بیماران مبتلا به آی‌بی‌اس شناسایی کردند. سیتوکین‌های شناسایی شده در بیماران مبتلا به آی‌بی‌اس، التهاب تولید می‌کنند و با پاسخ ایمنی بدن همراه هستند

عفونت‌های فعال

تحقیقاتی در تأیید این موضوع که آی‌بی‌اس توسط برخی عفونت‌های فعال کشف نشده ایجاد می‌شود، وجود دارد. اخیراً یک مطالعه نشان داد که آنتی‌بیوتیک ریفاکسیمین۰شرایط پایداری را برای تسکین بیماران مبتلا به آی‌بی‌اس فراهم می‌سازد در حالی که برخی از پژوهشگران این موضوع را به عنوان مدرکی دال بر این‌که آی‌بی‌اس به عوامل کشف ناشده عفونی مرتبط است، تلقی می‌کنند، برخی دیگر معتقدند بیماران مبتلا به آی‌بی‌اس از رشد بیش از حد فلور روده‌ای رنج می‌برند و آنتی‌بیوتیک‌ها در کاهش همین رشد بیش از حد مؤثر هستند. این حالت به رشد بیش از حد باکتری‌هادر روده کوچک معروف می‌باشد محققان دیگر بر عفونت‌های تک‌یاخته‌ای یا پروتوزوایی تشخیص داده نشده، به عنوان علت آی‌بی‌اس متمرکز هستندمخصوصاً که برخی از عفونت‌های پروتوزوایی در بیشتر موارد در بیماران مبتلا به آی‌بی‌اس رخ می‌دهند دو تک‌یاخته یا پروتوزوا تحت بررسی قرار دارند که در کشورهای صنعتی دارای شیوع بالایی می‌باشند و در آلوده ساختن روده نقش دارند، اما در مورد آن‌ها شناخت کمی وجود دارد تا بتوان آن‌ها را به عنوان عامل بیماری‌زا در این بیماری در نظر گرفت. بلاستوسیستی یک ارگانیسم تک‌یاخته‌ای است که به عنوان عامل تولید علائم درد شکم، یبوست و اسهال در بیماران مبتلا به این بیماری گزارش شده‌است.لیکن این گزارش از سوی برخی از پزشکان مورد انتقاد قرار گرفته‌است مطالعات انجام شده در بیمارستان‌های تحقیقاتی کشورهای مختلف میزان بالای عفونت با بلاستوسیستیس را در بیماران مبتلا به آی‌بی‌اس شناسایی کرده‌است، این میزان از کالج بهداشت و پزشکی گرم‌سیری لندن ۳۸ ٪، گزارش شده‌است.از سوی بخش گوارش دانشگاه آقاخان واقع در پاکستان همین میزان ۴۷ درصد گزارش گردیده‌است همچنین مؤسسه بیماری‌ها و بهداشت همگانی در دانشگاه آنکونای ایتالیا این میزان را ۱۸.۱ درصد گزارش کرده‌است.گزارش‌های به دست آمده از پژوهش‌ها هر سه گروه نام‌برده نشان می‌دهد که شیوع بلاستوسیستیس در غیرمبتلایان به این سندروم در حدود ۷٪ می‌باشد. پژوهشگران همچنین متذکر شده‌اند که در تشخیص‌های بالینی موفق به شناسایی عفونت یادشده شده‌اند بلاستوسیستیس ممکن است به درمان با داروهای ضد تک‌یاخته‌ای یا آنتی پروتوزوایی معمول، پاسخ ندهددی‌انتاموبافراژیلیس یک ارگانیسم تک‌یاخته‌ای دیگر است که درد شکمی و اسهال تولید می‌کند. مطالعات بروز بالای این عفونت را در کشورهای توسعه یافته گزارش کرده‌اند. نشانه‌های بیماران با درمان آنتی‌بیوتیکی برطرف می‌گردد یک مطالعه انجام شده برروی یک گروه بزرگ از بیماران مبتلا به نشانه‌های شبیه به آی‌بی‌اس، پیدا شدن عفونت دی‌انتاموبافراژیلیس در این بیماران را گزارش کرده‌است و تجارب قطعی حکایت از درمان این نشانه‌ها با آنتی‌بیوتیک داردپژوهشگران اشاره کرده‌اند که با استفاده از روش‌های بالینی ممکن است شناسایی برخی از موارد عفونت با دی‌انتاموبافراژیلیس در این بیماران میسر شود همچنین این عفونت ممکن است در افراد بدون آی‌بی‌اس نیز پیدا شود

تشخیص

هیچ تست آزمایشگاهی و یا تصویربرداری پزشکی خاصی که بتواند برای تشخیص آی‌بی‌اس به‌کار گرفته شود، وجود نداردکنترل سندروم روده تحریک‌پذیر تشخیص آی‌بی‌اس در شرایطی مطرح می‌شود که علایمی مشابه علایم آی‌بی‌اس ایجاد می‌شود، سپس از روشی برای دسته‌بندی علائم بیمار پیروی می‌گردد. رد کردن عفونت‌های انگلی، عدم تحمل لاکتوز رشد بیش از حد باکتری‌ها در روده کوچک و بیماری سلیاک برای تمام بیماران قبل از تشخیص آی‌بی‌اس پیشنهاد شده‌است. توصیه می‌شود که بیماران مبتلا به این بیماری که سن بیش از ۵۰ سال دارند، تحت غربال‌گری با کولون‌بینی قرار گیرند

علائم

علائم اولیه سندرم روده تحریک‌پذیر عبارتند از: درد یا احساس ناراحتی در ناحیه شکم همراه با اسهال و یبوست‌های مکرر و نیز تغییر در عادات روده‌ای همچنین ممکن است احساس ضرورت برای اجابت مزاج، احساس تخلیه ناقص، نفخ و گشادگی شکم نیز وجود داشته باشد افراد مبتلا به آی‌بی‌اس اغلب بیش از دیگران دچار ریفلاکس معده‌ای مروی علائم مربوط به دستگاه تناسلی- ادراری، علائم روانی از قبیل افسردگی و اضطراب، فیبرومیالژی سندرم خستگی مزمن سردرد و کمردرد می‌شوند

تشخیص‌های افتراقی

از آنجا که علت‌های بسیاری برای اسهال شبیه به اسهال موجود در نشانه‌های آی‌بی‌اس وجود دارد، انجمن متخصصین گوارش در آمریکا مجموعه‌ای از دستورالعمل‌ها را برای انجام آزمایش‌هایی در ردکردن دیگر علل این قبیل نشانه‌ها منتشر ساخته‌اند. این موارد شامل عفونت‌های گوارشی، عدم تحمل لاکتوز و بیماری سلیاک می‌باشند. پژوهش‌ها حکایت از آن دارند که این دستورالعمل همیشه هم قابل پیروی‌کردن نمی‌باشد

هنگامی که سایر علل مسبب بیماری حذف گردیدند، برای تشخیص آی‌بی‌اس از یک الگوریتم تشخیصی استفاده می‌گردد. الگوریتم‌های شناخته‌شده شامل کرایتریای «منینگ»، معیار یا کرایتریای منسوخ شدهٔ «رم» یک و دو، کرایتریای کرویس و مطالعاتی که قابلیت اطمینان‌شان را حفظ کرده‌اند، می‌باشند. شکل تکامل یافتهٔ کرایتریای «رُم سه نیز در سال ۲۰۰۶ منتشر شده بود. هر یک از پزشکان ممکن است با کمک گرفتن از یکی از دستورالعمل‌های ذکرشده و یا با تکیه بر تجربیاتی که از بیماران گذشته خود کسب کرده‌اند، انتخاب خود را در این زمینه انجام دهند. الگوریتم تشخیصی ممکن است شامل برخی آزمایشات اضافی به منظور مراقبت در برابر اشتباهات تشخیصی و جلوگیری از شناختن بیماری‌های دیگر به عنوان آی‌بی‌اس باشد. نشانه‌هایی که به عنوان «پرچم سرخ شناخته می‌شوند، ممکن است شامل کاهش وزن، خونریزی گوارشی، کم‌خونی و یا نشانه‌های شبانه(علائمی که در شب ظاهر می‌شوند) باشند. با این حال پژوهندگان یادآور شده‌اند که شرایط پرچم قرمز ممکن است همیشه به دقت در تشخیص کمکی نکنند -- برای نمونه بیش از ۳۱ ٪ از بیماران مبتلا به آی‌بی‌اس در مدفوع خود خون دارند الگوریتم تشخیصی، نامی را مشخص می‌کند که می‌توان آن را برروی وضعیت بیماری گذاشت که ترکیبی از علایم اسهال، درد شکم و یبوست دارد. به عنوان مثال، عبارت «۵۰٪ از مسافران بازگشته از مسافرت دچار اسهال عملکردی بودند، در حالی که در ۲۵٪ آن‌ها، سندرم روده‌تحریک‌پذیر ایجاد شده بود.» بدین معنا است که نیمی از مسافران اسهال داشته‌اند، در حالی که در یک چهارم آن‌ها اسهال با درد در ناحیه شکم همراه شده بوده‌است. در حالی که برخی پژوهشگران عقیده دارند که این سامانه طبقه‌بندی به درک پزشکان از آی‌بی‌اس کمک خواهد کرد، دیگر پژوهشگران ارزش‌های چنین سامانه‌ای را زیر سؤال برده‌اند و پیشنهاد کرده‌اند که تمام بیماران مبتلا به آی‌بی‌اس، دچار بیماری زمینه‌ای مشابه با هم هستند، لیکن نشانه‌های هرکدام با دیگری متفاوت است یک مطالعه که اخیراً انجام شده در همین راستاست و نشان داده‌است که یبوست و یا اسهال تظاهرات متفاوتی از همان شرایط زمینه‌ای به نظر می‌رسند، که محصولی از احتباس مدفوع در مخازن روده بزرگ می‌باشد. پرتونگاری شکم زمان انتقال (ترانزیت) روده بزرگ و نحوهٔ عبور و پخش مدفوع را مورد تجزیه و تحلیل قرار می‌دهد که این موارد به میزان قابل توجهی با نفخ و درد در ناحیه شکم در ارتباط می‌باشند. بنابراین یک گروه از بیماران که در مقایسه با گروه شاهد، دچار یک افزایش در میزان بارگذاری مدفوع هستند، شناسایی می‌شوند که البته زمان ترانزیت روده بزرگ در آن‌ها نسبت به گروه شاهد برابر و یا کمتر می‌باشد. این موضوع نشان می‌دهد که الگوی اجابت مزاج مقدار مدفوع باقی‌مانده در روده بزرگ را منعکس نمی‌کند و این پدیده یبوست پنهان نامیده می‌شود. پدیده‌ای که ممکن است به رشد بیش از حد باکتریایی مربوط باشد

اشتباهات تشخیصی

تحقیقات نشان می‌دهد که بیماری برخی از بیماران مبتلا به علل قابل درمان اسهال به اشتباه آی‌بی‌اس تشخیص داده می‌شود. نمونه‌های معمول عبارتند از:

  • بیماری‌های عفونی
  • بیماری سلیاک بیماری سلیاک اغلب به اشتباه به عنوان آی‌بی‌اس تشخیص داده می‌شود. کالج گوارش آمریکا توصیه کرده‌است که همه بیماران مبتلا به آی‌بی‌اس از نظر بیماری سلیاک آزمایش شوند
  • هلیکوباکترپیلوری
  • انگل

استفاده مزمن از برخی از داروهای آرام بخش-خواب آور به خصوص بنزودیازپین‌هاممکن است باعث تحریک روده شده و نشانه‌هایی ایجاد کند که این نشانه‌ها می‌توانند به اشتباه در تشخیص آی‌بی‌اس منجر گردند

درمان

اگرچه درمان قطعی برای آی‌بی‌اس وجود ندارد، می‌توان از برخی درمان‌ها برای تسکین علائم بهره گرفت، از جمله تنظیم وضعیت غذایی بیمار، برخی داروها و مداخلات روان‌پزشکی. همچنین آموزش دادن به بیمار و وجود یک رابطهٔ خوب میان پزشک و بیمار نیز حائز اهمیت است

رژیم غذایی

برخی افراد مبتلا به آی‌بی‌اس احتمالاً دچار عدم تحمل مواد غذایی هستند. در سال ۲۰۰۷ شواهد کافی برای توصیه یک رژیم غذایی محدود وجود نداشت بسیاری از تغییرات در رژیم غذایی بهبود علائم سندرم روده تحریک‌پذیر را در پی داشته‌اند. تعدادی از این تغییرات، در برخی گروه‌ها مؤثر بوده‌اند. برای نمونه عدم تحمل لاکتوزو سندرم روده‌تحریک‌پذیر نشانه‌های مشابهی پس از آزمایش یک رژیم غذایی بدون لاکتوز داشته‌اندکاهش رژیم غذایی حاوی فروکتوز و فروکتان در بیماران با رژیم غذایی خاص علائم را در بیماران مبتلا به سوء جذب فروکتوز و سندرم روده تحریک‌پذیر را با موفقیت کاهش داده‌است در حالی‌که بسیاری از بیماران مبتلا به آی‌بی‌اس معتقدند دارای نوعی عدم تحمل غذایی هستند، تلاش‌های آزمایشگاهی برای تبیین نقش حساسیت‌های غذایی در آی‌بی‌اس ناامید کننده بوده‌است. هیچ‌گونه شاهدی وجود ندارد که هضم غذا و جذب مواد مغذی، برای کسانی که با آی‌بی‌اس در سطوح مختلف درگیر هستند، به نسبت افرادی که به این بیماری دچار نیستند، مشکل‌تر است. با این حال، در برخی بیماران آی‌بی‌اس به دلیل افزایش حساسیت احشایی، بسیاری از عادات غذایی می‌تواند پاسخ گوارشی شدیدی به همراه داشته باشد که می‌تواند به درد شکمی همراه با اسهال یا یبوست منجر شود

فیبر
 

شواهد قانع کننده‌ای وجود دارد که محلول‌های حاوی فیبر مانند پسیلیوم در مبتلایان به آی‌بی‌اس عموماً مؤثر است. فیبرهای نامحلول مانند سبوس تأثیر در کاهش علائم آی‌بی‌اس نشان و در برخی افراد، فیبرهای نامحلول می‌توانند باعث تشدید علائم شوند فیبر ممکن است در کسانی که دچار یبوست شده باشند مفید باشد. در بیماران با آی‌بی‌اس نوع یبوست غالب مصرف روزانه ۲۰ گرم فیبر محلول می‌تواند نشانه‌های کلی را کاهش دهد، اما درد را کاهش نمی‌دهد. در یک متا آنالیز نشان داده شد که فیبر محلول در بهبود علائم کلی آی‌بی‌اس مؤثر بوده اما هیچ‌کدام از انواع فیبر درد را کاهش نمی‌دهنددر مطالعات موفق روزانه ۱۰ تا ۳۰ گرم پسیلیوم استفاده شده‌است.یک مطالعه به طور خاص به بررسی اثر دوز پرداخت و نشان داد که ۲۰ گرم پیسیلیوم از ۱۰ گرم موثرتر بوده و معادل ۳۰ گرم در هر روز کارایی دارد یک مطالعه کنترل نشده اشاره کرد علائم با فیبر نامحلول افزایش یافته‌است در مقایسه با گروه شاهد مشخص نیست که آیا این علائم واقعاً افزایش یافته‌است. اگر نشانه‌ها افزایش یافته‌است، معلوم نیست که آیا این بیماران دچار اسهال غالب شده بودند(که می‌تواند توسط فیبر نامحلول تشدید شود) و یا این تشدید علائم موقت بوده و قبل از آغاز بهبودی رخ می‌دهد

دارودرمانی

داروهایی که ممکن است در درمان آی‌بی‌اس به‌کار روند، نرم‌کننده‌های مدفوع و ملین‌ها در نوع یبوست غالب و ضداسهال‌ها مانند اوپیئویدها، کدئین، دیفنوکسیلات و لوپرامید در فرم اسهال غالب، با علایم خفیف، می‌باشندداروهای مؤثر بر سروتونین (۵-HT) می‌توانند به کاهش علائم در روده‌ها کمک کنندسروتونین حرکات روده را افزایش می‌دهد، بنابراین آگونیست می‌تواند به فرم یبوست غالب آی‌بی‌اس کمک نمایددرحالی که آنتاگونسیت می‌تواند باعث بهبودی فرم اسهال غالب آی‌بی‌اس شود

ملین‌ها

برای بیمارانی که به درمان با رژیم غذایی حاوی فیبر پاسخ نمی‌دهند، مسهل‌هایی مانند گلیکول‌پلی‌اتیلن، سوربیتول و لاکتولوز می‌توانند مؤثر باشند.لوبیپروستون، یک عامل دستگاه گوارش است که برای درمان یبوست مزمن ایدیوپاتیک و یبوست غالب آی‌بی‌اس مورد استفاده قرار می‌گیرد و به‌خوبی توسط بزرگسالان و کهن‌سالان تحمل می‌شود ولی تا ژوئیه ۲۰۰۶ دربارهٔ اثرات این دارو در کودکان تحقیقی صورت نگرفته‌است

ضداسپاسم‌ها

استفاده از داروهای ضداسپاسم آنتی‌کولینرژیک مانند هیوسین ان بوتیل بروماید یا دی سیکلومین ممکن است به بیماران، به ویژه کسانی که به اسهال دچارند کمک کند. یک متاآنالیز انجام شده توسط بنیاد همیاری کوکران نشان داد از هر ۶ بیمار که با داروی ضداسپاسم معالجه شوند، ۱ بیمار درمان خواهد شد. ضداسپاسم‌ها را می‌توان در دو گروه تقسیم کرد

  • نروتروپتیک‌ها مانند آتروپین، که بر فیبر عصبی پاراسمپاتیک اثر می‌گذارد. همچنین بر سایر اعصاب نیز اثر گذاشته و دارای عوارض جانبی نیز است.
  • ماسکوال تروپتیک‌ها مانند ممبورین، که مستقیماً روی عضله صاف دستگاه گوارش اثر می‌گذارد و بدون تأثیر بر تحرک روده، اسپاسم موجود را تسکین می‌دهد.
ضدافسردگی‌های‌سه‌حلقه‌ای

شواهد قوی وجود دارد که دوزهای پایین داروهای ضدافسردگی‎سه‌حلقه‌ای می‌تواند در درمان آی‌بی‌اس، به خصوص نوع اسهال غالب مؤثر باشد. شواهد اندکی از اثربخشی سایر داروهای ضدافسردگی مانند SSRIها وجود داردالبته برخی از این داروها مانند فلوکستین در درمان تعدادی از بیماران با آی‌بی‌اس نوع یبوست غالب مفید بوده‌اند. یک متاآنالیز آزمایشات کنترل شده تصادفی نشان داد که از هر سه بیماری که تحت معالجه با ضدافسردگی‌های سه‌حلقه‌ای قرار گرفته‌اند یک نفر بهبود یافته‌است یک مطالعه کنترل شده تصادفی جداگانه، نشان داد که ضدافسردگی‌های‌سه‌حلقه‌ای بهترین راه حل برای بیماران مبتلا به آی‌بی‌اس اسهال غالب هستند

سروتونین آگونیست‌ها

تگاسرود، که یک آگونیست انتخابی گیرنده ۵-HT۴ به شمار می‌رود، در آی‌بی‌اس نوع C، برای برطرف کردن یبوست در زنان مبتلا به سندرم روده تحریک‌پذیر که از یبوست رنج می‌برند و همین‌طور برای رفع یبوست مزمن ایدیوپاتیک در مردان و زنان، قابل استفاده است. در روز سی‌ام مارس سال ۲۰۰۷، اداره مواد غذائی و داروئی ایالات متحده آمریکا از شرکت داروسازی نوارتیس درخواست نمود که به صورت داوطلبانه از ادامه فروش و بازاریابی داروی تگاسرود خودداری نماید، چرا که یافته‌های جدید در مورد این دارو، حکایت از افزایش جدی خطر بروز حوادث قلبی عروقی و عوارض جانبی دیگر مرتبط با قلب، بر اثر استفاده از این دارو داشت. بدین ترتیب شرکت داروسازی نوارتیس متعهد شد به طور داوطلبانه فروش و بازاریابی این دارو را در سطح ایالات متحده و همین‌طور در بسیاری از کشورهای دیگر به حالت تعلیق درآورد.

با این وجود، در روز ۲۷ ژوئیه سال ۲۰۰۷، اداره دارو و غذای آمریکا برنامه‌ای را برای استفادهٔ محدود درمانی از تگاسترود در سطح ایالات متحده به تصویب رساند که برمبنای آن، به بیماران نیازمند به دارو، در صورتی که هیچ درمان جایگزین قابل مقایسه با داروی تگاسترود برایشان قابل دسترسی نباشد، اجازه داده می‌شد که برای درمان بیماری خویش، امکان دسترسی محدود به این دارو داشته باشند. در همین ارتباط اداره دارو و غذا در ایالات متحده آمریکا، پیش بر این، دو هشدار، در مورد پیامدهای جدی محتمل بر اثر مصرف داروی تگاسرود صادر کرده‌است.

در سال ۲۰۰۵، تگاسرود، از سوی اتحادیه اروپا، به عنوان یک داروی مورد قبول در درمان سندرم روده تحریک‌پذیر، پذیرفته نشد و استفاده از آن مردود اعلام گردید. با این وجود این دارو، در ایالات متحده با عنوان زلنورم به بازار عرضه گردید، درحالی‌که تنها عاملی که موجب تأیید آن در درمان سندرم روده تحریک‌پذیر شده بود، برطرف شدن علائم متعددی از بیماری، از جمله یبوست، درد شکم و نفخ توسط این دارو (البته تنها در زنان) بود. تجزیه و تحلیل‌های بالینی (متاآنالیز) به عمل آمده توسط بنیاد همی‌اری کوکران [که برای تحقیقات پزشکی برروی هزاران داوطلب تشکیل شده‌است] حکایت از آن داشت که از ۱۷ نفر که با دوز معمول داروی تگاسترود تحت معالجه قرار می‌گیرند، یک نفر درمان خواهد شد

  • به نظر می‌رسد که ضدافسردگی‌های مهارکننده انتخابی بازجذب سروتونین (SSRIs)، به دلیل اثرات سروتونرژیک خود، برای کمک به مبتلایان آی‌بی‌اس، به ویژه بیماران یبوست غالب، مناسب باشند. مطالعات ابتدایی کراس اور یا متقاطع و همین‌طور کارآزمایی‌های کنترل شده تصادفی از این نقش داروهای مذکور، حمایت می‌کنند.
سروتونین آنتاگونیست‌ها

آلوسترون، که یک آنتاگونیست انتخابی گیرنده ۵-HT۳ به شمار می‌رود، برای آی‌بی‌اس نوع D و سیلانسترون (یک آنتاگونیست انتخابی گیرنده ۵-HT۳ دیگر) به عنوان درمانهای دیگر آی‌بی‌اس، مورد کارآزمایی بالینی قرار گرفته‌اند. هرچند که با توجه به ظهور اثرات نامطلوب و عوارض جانبی شدید مانند کولیت ایسکمیک و یبوست شدید بر اثر مصرف، اغلب این داروها در حال حاضر برای درمان آی‌بی‌اس در دسترس نیستند و یا توصیه نمی‌شوند

داروهای دیگر

سیلیکات منیزیم آلومینیوم و آلورین می‌توانند در درمان آی‌بی‌اس مؤثر باشند.شواهد متناقضی دربارهٔ تأثیرات مثبت داروهای ضدافسردگی بر آی‌بی‌اس وجود دارد. در حالی که برخی متا‌آنالیزها تأثیرات مثبت داروهای ضدافسردگی را تأیید می‌کنند، برخی دیگر این موضوع را رد می‌نمایند. مطالعات اخیر نشان می‌دهند که ریفاکسیمین می‌تواند به عنوان یک درمان مؤثر برای نفخ شکم استفاده شود به دلیل نبودِ مدارک کافی برای اثبات منافع اوپیئویدها وهم‌چنین خطر بالقوه وابستگی جسمی و اعتیاد، دربارهٔ استفاده از آن‌ها در درمان آی‌بی‌اس اختلاف نظر وجود دارد

مداخلات روان‌پزشکی

در شماری از بررسی‌ها، درمان رفتارشناختی در بهبود علایم سودمند شناخته شده‌است تمدد اعصاب (ریلکسیشن) نیز مؤثر یافت شده‌است

پزشکی مکمل

با توجه به عدم نتیجه رضایت‌مندی از نتایج حاصله از درمان‌های پزشکی، بیش از ۵۰٪ مردم برای درمان سندرم روده تحریک‌پذیر به درمان‌های مکمل روی آورده‌اند

؛ پروبیوتیک‌ها

 

پروبیوتیک‌هامی‌توانند در درمان سندرم روده‌تحریک‌پذیر مفید باشند. مصرف روزانه حداقل ۱۰ میلیون تا ۱۰۰ میلیون باکتری برای دست‌یابی به نتایج بهتر توصیه شده‌است. برخی تحقیقات اثربخشی پروبیوتیک‌ها در بهبود علائم آی‌بی‌اس را نشان داده‌اند هرچند تحقیقات بیشتری برای ارائه پیشنهادات شفاف دربارهٔ تأثیرات مفید پروبیوتیک‌ها مورد نیاز است. در حال حاضر ماست‌هایی به نام ماست پروبیوتیک تولید می‌شود که می‌تواند در کاهش علائم آی‌بی‌اس مؤثر باشداز مارس ۱۹۸۲ محصولاتی با نام سین‌بیوتیک نیز وارد بازار شده‌اند که حاوی پروبیوتیک و پربیوتیک می‌باشند. سین‌بیوتیک‌هادر واقع ترکیبی از پروبیوتیک و پربیوتیک هستند و می‌توانند در بهبود علائم آی‌بی‌اس بسیار مؤثر باشند در ترکیب این محصولات علاوه بر باکتری، نوعی قند به نام فروکتواولیگوساکاری وجود دارد.یکی از علل ایجاد آی‌بی‌اس می‌تواند برهم خوردن بالانس باکتری‌ها در روده‌ باشد. محصولات سین‌بیوتیک پس از رسیدن به روده فعالیت خود را آغاز می‌کنند؛ باکتری‌ها شروع به بازسازی فلور نرمال نموده و فروکتوالیگوساکارید نیز که مواد غذایی اختصاصی باکتری‌های مفید رودهاست، شرایط رشد را برای باکتری‌های مفید مهیا می‌کند سین‌بیوتیک‌ها نوع اسهالی آی‌بی‌اس را با بازسازی فلور نرمال و نوع یبوستی آی‌بی‌اس را با افزایش حرکات روده بهبود می‌بخشند.

داروهای گیاهی
  • روغن نعناع: کپسول‌های پوشش دار روغن نعناع در آی‌بی‌اس در کودکان و بزرگسالان پیشنهاد شده‌است شواهد خوبی از اثرات سودمند این کپسول‌ها وجود دارد و توصیه می‌شود که نعناع در بیماران مبتلا به آی‌بی‌اس استفاده شود. به دلیل اینکه بی‌خطر بودن نعناع در دوران بارداری تاکنون ثابت نشده است، برای مصرف آن در زنان باردار احتیاط لازم است
  • عصاره چندگیاه: پس از چهار هفته معالجه بااین عصاره کاهش قابل توجهی در هر دو مقیاس درد شکمی و علائم آی‌بی‌اس نسبت به دارونما مشاهده شد.
شواهد محدودی برای اثربخشی راه‌حل‌های دیگر گیاهی برای آی‌بی‌اس وجود دارد و با توجه به احتمال تداخل برخی از گیاهان با برخی داروها وجود دارد، بهتر است این تداخلات را شناخت
  • یوگا یوگا ممکن است برای برخی از افراد مبتلا به آی‌بی‌اس مؤثر باشد.؛ طب سوزنی: ممکن است ارزش تجربه در برخی بیماران را داشته باشد، اما شواهدی که این کارایی را تأیید کنند ضعیف هستند در یک متاآنالیز که توسط بنیاد همکاری کوکران صورت گرفت، نتیجه گرفته شد که مطالعات انجام شده از کیفیت پایینی برخوردار بوده و مشخص نمی‌کند که آیا طب سوزنی از دارونما تأثیر بیشتری دارد

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٦:۱۱ ‎ب.ظ ; ۱۳٩۱/۱٢/٢٦

 

یبوست یا خشکی مزاج عارضه‌ای در دستگاه گوارش است که به موجب آن مواد دفعی در رودهٔ بزرگ سفت می‌شوند و دفع آنها با درد و سختی همراه می‌شود. یبوست حاد ممکن است سبب بسته شدن روده شود، که به نوبهٔ خود ممکن است نیاز به عمل جراحی داشته باشد. علل بروز این عارضه ممکن است رژیم غذایی نامناسب، بر هم خوردن تعادل هورمونی، اثر جانبی داروهای مصرفی و یا آناتومی بدن باشد. روش‌های درمان شامل اصلاح رژیم غذایی و تمرینات ورزشی است.

علل یبوست

علت اصلی معمولاً کندی سرعت عبور مواد از کولون و یا اختلال دفع است. برخی از بیماری‌ها موجب یبوست می‌شوند مانند رژیم کم‌فیبر یا کم‌آبی، کم‌کاری تیروئید، بیماری دیابت، تومورها و سرطان‌های روده.

عوامل تشدید

عوامل شایعی که یبوست را تشدید می‌کند عبارتند از: نوع رژیم غذایی، نداشتن رژیم غذایی حاوی سبزیجات و میوه‌ها، کم مصرف کردن مایعات و نداشتن فعالیت فیزیکی مناسب. مصرف برخی از داروها مثل داروهای ضد فشارخون بالا و برخی داروهای پایین آورندهٔ چربی خون هم در ایجاد یبوست موثرند. شرایط فیزیولوژیکی مثل حاملگی و افزایش سن، تعدادی از بیماری‌ها که با کاهش حرکت همراه است مانند قطع نخاعی یا بیماری‌های عضلانی مثل دیستروفی عضلانی نیز از علل یبوست‌اند. برخی بیماری‌های روده بزرگ که به جهت اختلال در حرکات روده بزرگ می‌باشد مثل بیماری رودهٔ تحریک‌پذیر، بیماری‌های مرتبط به عضلات کف لگن و بالاخره افسردگی از علل دیگر ایجاد یبوست هستند.مصرف مواد مخدر و هم چنین قرص های حاوی مواد مخدر سنتی و صنعتی همانند ترامادول و متادون نیز میتواند باعث ایجاد یبوست گردد

روش درمان

روش درمان براساس علت یبوست تعیین می‌شود. در ابتدا باید رژیم غذایی این افراد اصلاح شود. در صورتی که جواب مناسب گرفته نشد، از داروهای ملین و به ترتیب از داروهای بی ضرر، کم ضرر و داروهای محرک شروع می‌کنیم تا به نتیجه مطلوب برسیم. البته تمام بیماران نیازمند مصرف دارو نیستند. در صورت امکان قطع داروهایی که منجر به یبوست می‌شود از راه‌های درمان است. درمان کم‌کاری تیروئید و سایر بیماری‌ها باید انجام شود.

برخی از ملینهای معروف عبارتند از هیدروکسید منیزیم، روغنهای معدنی مانند پارافین، داروهای گیاهی مانند سنا، سی لاکس و پسیلیوم، ملینهای اسموتیک مانند لاکتولوز، بیزاکودیل و روغن کرچک.

توصیه های تغذیه ای برای کاهش یبوست

- روزانه۱۰-۸ لیوان مایعات مصرف کنید مثلا هریک ساعت یکبار ۱لیوان آب بخورید.

- آلو يا آب آلوی گرم ملین است.سایر میوه های ملین شامل:انجیر،انگور،هندوانه،توت فرنگی، گلابی، زردآلو، زیتون، هلو، آب سیب، کیوی و ... .

- به، سیب، موزنخورید.

- رژیم غذایی شما باید پرهیز باشد، برای این منظور نان و غلات سبوسدار و حبوبات و میوه و سبزی مصرف کنید.میتوانید روزانه ۱قاشق مرباخوری سبوس برنج همراه باآب بخورید .(رژیم پرفیبردربیمارانی که پوست آنها به علت اختلالات نورولوژیک می باشد نمیتواند موثر باشد)

- روزانه حداقل ۵واحد میوه و سبزی تازه مصرف کنید.

- پسیلیوم (اسفرزه)یک ملین حجم دهنده مدفوع است که آب موجود در روده را جذب کرده و سبب افزایش حجم مدفوع و دفع آن میشود .باید همراه با مقادیر زیادی آب یا مایعات خورده شود(به ازای هر قاشق چایخوری ۲۴۰سی سی یا۱لیوان مایعات بخورید). - روغن کرچک به دفع کمک میکند ولی استفاده آن در بلند مدت سبب کاهش جذب کلسیم و ویتامین های محلول در چربی مثل A,D,E,K میشود.

- سنا، دانه کتان، شنبلیله، ریواس برای یبوست توصیه میشود(سنابیشتر از۲باردرهفته توصیه نمیشود.)

- نعناع و چای بابونه سبب کاهش علایم یبوست میشود.

- چای زیاد پر رنگ نخورید.

- در مدتی که یبوست دارید ماست نخورید و به جای آن شیر بخورید.

- مرزه و دارچین استفاده نکنید.

- بیشتر غذاهایی که با نان سبوسدار خورده میشود مصرف کنید و کمتر برنج بخورید.

- از استرس و اضطراب خود بکاهید.

- حتما فعالیت بدنی داشته باشید روزانه حداقل ۳۰دقیقه پیاده روی کنید.

- برقراری نظم برای دفع داشته باشید وبه محض احساس دفع اجابت مزاج انجام گیرد.

تغییر در رژیم غذایی

تغییر در رژیم غذایی شامل توصیه به مصرف مواد غذایی پر فیبر مانند سبزیجات و افزایش مصرف میوه‌جات است. افزایش تحرک و فعالیت بیمار نیز توصیه می‌شود.نوشیدن اب و چای کمرنگ و سایر مایعات نیز توصیه می شود در ضمن در میان میوه ها گریپ فروت برای درمان این بیماری بسیار مفید است چای پررنگ نیز می تواند موجب یبوست شود افراط در نوشیدن قهوه به علت دارا بودن مقادیر زیادی ازکافئین می تواند باعث ایجاد یبوست گردد

چگونه مزاجی نرم داشته باشیم؟ده نکته طلایی! ۱. صبح ناشتا یک لیوان آب ولرم بنوشید. ۲. روزانه ۷-۸ لیوان آب بنوشید. ۳. میوه بخورید. ۴. هر روز سالاد میل کنید. ۵. در مصرف آجیل، چیپس و پفک امساک کنید. ۶. غذاهای فست فود، کالباس و سوسیس بشدت یبوست آور هستند. از آنها بپرهیزید. ۷. تحرک داشته باشید. ساعت های طولانی را صرف تماشای تلویزیون یا بازی های کامپیوتری نکنید. ۸. هر روز نیم ساعت پیاده روی کنید. اگر با رعایت هشت مورد ذکر شده، باز هم دچار یبوست شدید: ۹ ده عدد آلو وده عدد انجیر خشک را دو ساعت در آب خیسانده، میل کنید. ۱۰ روزی سه قاشق روغن زیتون بخورید. اگر موارد نه وده هم بی فایده بود، با تجویز پزشک داروی ملین استفاده کنید. هرگز نگذارید یبوست بیش از سه روز طول بکشد وگرنه عوارض حاد همورویید(بواسیر) گریبان شما را می گیرد. استفاده از توالت فرنگی اکیدا توصیه می شود.

مراجعه به پزشک

عدم درمان اولاً باعث مشغله فکری و احساس ناراحتی در بیمار می‌شود . دوماً باعث عوارضی مانند خونریزی ناشی از بواسیر و چکیدن خون از مقعد می‌شود که در طولانی مدت برای دستگاه گوارشی و رودهٔ بزرگ مضر است. بنابراین با توجه به پیامدهای وخیم این بیماری، تمام بیماران باید بلافاصله بعد از بروز علامت‌های آن به پزشک مراجعه نمایند.

عوارض مصرف خودسرانهٔ داروهای شیمیایی [ویرایش]

با توجه به اینکه داروهای شیمیایی دارای عوارضی هستند، علاوه بر این که ممکن است دستگاه گوارش به این داروها عادت کند و دیگر جوابی به آنها ندهد. بنابراین به هیچ وجه این بیماران نباید خودسرانه دارو مصرف کنند

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٦:٠٦ ‎ب.ظ ; ۱۳٩۱/۱٢/٢٦

 

 

توصیه هایی برای افراد دارای رفلاکس

 

اصطلاح رفلاکس به معنی برگشتن جریان است و به برگشتن محتویات معده و خصوصا اسید معده از میان دریچه های مروی به مری وگلوگفته می شود.

 

بعضی از مردم به شکل غیر طبیعی رفلاکس اسید معده را دارند که در این حالت اسید معده از دریچه تحتانی مری بالا می آید و به داخل مری می رسد. ساختارهای گلو (حلق ، حنجره ، تارهای صوتی و ریه ها ) به شدت به اسید معده حساسند بنابراین کمترین مقدار رفلاکس به این ناحیه می تواند منجر به آسیب های بزرگی شود.

 

به یاد داشته باشید که در طول بیماری، بافت صوتی شما آسیب پذیرتر است پس تا جایی که ممکن است صحبت کردن خود را کم کنید.

 

_ از کاغذ و مداد یا ایمیل (پیام) برای فرستادن پیام هایتان استفاده کنید و زمانی که مجبور به صحبت کردن بودید به آرامی صحبت کنید و از جیغ زدن و فریاد زدن بپرهیزید

 

_ خوردن غذاهای تحریک کننده مثل قهوه ، شکلات ، غذاهای تند یا پرچرب ،و ... را کم کنید..

 

_ سیگار کشیدن را ترک کنید .

 

_ ازپوشیدن لباس های چسبنده و محکم بستن کمربند خودداری کنید.

 

_ چند دقیقه پس از غذا خوردن از خوابیدن خودداری کنید و صاف بنشینید

 

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٥:۱۳ ‎ب.ظ ; ۱۳٩۱/٩/٢٧

 

مفهوم رنگ
مدفوع در تشخیص بیماریها



رنگ غیرطبیعی مدفوع می‌تواند در اثر
مصرف یک ماده‌‌غذایی خاص یا مکمل غذایی ایجاد شود اما می‌تواند نشانه یک مشکل
سلامتی نیز باشد. در این مقاله مفهوم رنگ‌های مختلف مدفوع و علت احتمالی آن را به
اطلاعتان می‌رسانیم.

ویژگی‌های یک مدفوع نرمال

•رنگ آن باید
قهوه‌ای کمرنگ تا پررنگ باشد.
•غلظت آن باید مثل خمیردندان باشد.
•طول آن
باید بین 20-10 سانتیمتر باشد.
•باید بدون فشار و درد از بدن خارج
شود.
•باید به‌آرامی وارد چاه دستشویی شود.


مدفوع
نرمال چه‌رنگی است؟

رنگ مدفوع معمولاً قهوه‌ای است و خیلی‌ها وقتی رنگ
مدفوعشان تغییر می‌کند نگران و کنجکاو می‌شوند. بیشتر این تغییرات معنی خاصی ندارند
اما بعضی از تغییرات مخصوصاً اگر تغییرات مداوم باشد و فقط در یک‌مرتبه دفع دیده
نشود، می‌تواند حائز اهمیت باشد.

چه چیز باعث رنگ عادی مدفوع
می‌شود؟

رنگ مدفوع معمولاً به‌خاطر وجود صفرا، مخصوصاً بیلی‌رابین موجود در
آن است. بیلی‌رابین از هموگلوبین پس از ترشح هموگلوبین از گلوبول‌های قرمز خون در
طول تخریب آنها که بخشی نرمال از جایگزین شدن گلوبول‌های قرمز در خون است، تولید
می‌شود. هموگلوبین ترشح شده از نظر شیمیایی تغییر یافته و توسط کبد از خون جدا
می‌شود. در کبد هموگلوبین تغییر یافته که بیلی‌رابین نامیده می‌شود به موادشیمیایی
دیگر می‌چسبد و از سلول‌های کبدی به صفرا ترشح می‌شود. برحسب میزان غلظت
بیلی‌رابین، رنگ صفرا از سیاه به زرد کمرنگ تغییر می‌کند.

چطور تغییر رنگ
بیلی‌رابین بر رنگ مدفوع تاثیر می‌گذارد؟

صفرا از مجراهای صفراوی (و مثانه)
به درون روده‌ها حرکت می‌کند. با حرکت آن در روده‌ها، قسمتی از آن تحت تغییرات
شیمیایی دیگر قرار گرفته و برخی از این تغییرات بر رنگ مدفوع تاثیر می‌گذارند. این
تغییرات عمدتاً به سرعت گذشتن محتوی روده از روده‌ها بستگی دارد.

اگر محتوی
روده با سرعت طبیعی حرکت کنند، رنگ مدفوع قهوه‌ای کمرنگ تا پررنگ می‌شود. اگر محتوی
روده سرعت بالاتری داشته باشد، تغییرات شیمیایی بیلی‌رابین یا فقدان آنها موجب سبز
شدن مدفوع می‌شود. این به‌خودی‌خود تغییر رنگ مهمی نیست. اگر در مدفوع هیچ
بیلی‌رابین وجود نداشته باشد، رنگ آن خاکستری می‌شود که تغییر رنگ مهمی است چون
نشان می‌دهد جریان صفرا به روده قطع شده است. متداولترین دلیل انسداد، وجود تومر در
مجرای صفرا یا پانکراس است.

چطور خونریزی روده بر رنگ مدفوع تاثیر
می‌گذارد؟

یک فرایند درونی مهم که می‌تواند بر رنگ مدفوع تاثیر داشته باشد،
خونریزی روده‌هاست. به‌خاطر تغییرات شیمیایی هموگلوبین در خون که تاقسمتی به‌خاطر
عمل آنزیم‌های روده ایجاد می‌شود، مخصوصاً اگر خونریزی خیلی سریع باشد و میزان
بالایی هموگلوبین در روده‌ها وجود داشته باشد، رنگ مدفوع ممکن است سیاه شود. تغییر
رنگ مدفوع به سیاه درصورتی که خونریزی در بالای روده افتاق بیفتد هم ایجاد می‌شود
زیرا با گذشتن خون در طول روده‌ها، زمان بیشتری برای تغییر شیمیایی هموگلوبین وجود
دارد.

مدفوعی که به‌خاطر خونریزی رنگ آن سیاه شده باشد، بسیار چسبناک بوده
و بوی بدی هم دارد. این وجه تمایز مدفوع سیاهی که در نتیجه خونریزی روده ایجاد شده
باشد و مدفوع سیاهی که به‌خاطر مصرف آهن یا داروهای حاوی بیسموت ایجاد می‌شود
است.

ازطرف‌دیگر، خونریزی که در پایین روده‌ها ایجاد شود، مخصوصاً در روده
بزرگ، معمولاً باعث قرمز شدن رنگ مدفوع می‌شود چون زمان کمتری برای تغییرات شیمیایی
هموگلوبین وجود دارد.

چه چیزهای دیگری موجب تغییر رنگ مدفوع
می‌شود؟

یک فرایند داخلی دیگر که می تواند موجب تغییر رنگ مدفوع شود اما
شیوع کمتری نسبت به خونریزی دارد، بیماری لوزالمعده است. لوزالمعده آنزیم‌هایی را
به درون روده‌ها ترشح می‌کند که به هضم چربی، پروتئین و کربوهیدرات کمک می‌کند.
وقتی آنزیم‌های لوزالمعده در روده وجود نداشته باشد، چربی به‌طور کامل هضم نمی‌شود.
اگر محتوی چربی هضم‌نشده به اندازه کافی زیاد باشد، مدفوع زردرنگ می‌شود. این مدفوع
چرب و بدبو نیز خواهد بود. متداول‌ترین بیماری لوزالمعده که موجب این مشکل می‌شود
تومرهای لوزالمعده هستند که مجرای لوزالمعده را که آنزیم‌ها از آن به روده می‌رسند،
مسدود می‌کند و همچنین پانکراتیت مزمن که اسیبی است که معمولاً به‌خاطر مصرف زیاد
از حد الکل ایجاد می‌شود و توانایی لوزالمعده برای ساخت آنزیم را مختل می‌کند. اگر
در مدفوع هم خون و هم چربی هضم‌نشده وجود داشته باشد، رنگ مدفوع نقره‌ای
می‌شود.

مواد هضم‌شده زیادی می‌تواند رنگ مدفوع را تغییر دهد. مثلاً آهن و
داروهای حاوی بیسموت رنگ مدفوع را سیاه می‌کنند. چغندر و برخی از سبزیجات قرمزرنگ و
میوه‌ها می‌توانند موجب قرمز شدن رنگ مدفوع شوند. رنگ‌های غذایی که برای رنگ کردن
موادغذایی استفاده می‌شوند هم موجب رنگ‌دار شدن مدفوع می‌شوند.

رنگ
مدفوع

مفهوم

مشکل یا علت
احتمالی

قهوه‌ای روشن تا
متوسط

نرمال

نرمال

قهوه‌ای خیلی
روشن

چربی زیاد در بدن، مشکل کبد
یا یبوست

کمبود فیبر در
بدن

سیاه

زخم دئودنوم، خونریزی داخلی
در بخش بالایی دستگاه گوارش، مثل مری، معده و بخش ابتدایی روده
کوچک

مصرف مکمل‌های آهن، میزان
بالای زیتون، شیرین‌ بیان، تمشک‌ آبی، مصرف بالای الکل، جریان نامناسب خون در
روده‌ها و ناهنجاری عروق.

قرمز تیره

خونریزی داخلی بخش پایینی
دستگاه گوارش، بواسیر داخلی، شقاق مقعد، پلیپ روده بزرگ، دیورتیکولیت یا سرطان روده
بزرگ

خونریزی داخلی موجب تراوش به
روده بزرگ و مخلوط شدن با خون می‌شود.

قرمز روشن

بواسیر، اختلالات دستگاه
گوارش، سرطان روده‌ بزرگ

مصرف غذاهایی که حاوی میزان
بالایی رنگ قرمز باشد مثل شیرین‌ بیان، آ‌نبات و سایر مواد غذایی که با رنگ مصنوعی
ساخته می‌شوند. کلیه علل مربوط به رنگ مدفوع قرمز تیره و سیاه

نارنجی

اختلال کیسه صفرا، زمان
انتقال سریع

اختلال کیسه‌ صفرا، زمان
انتقال سریع، مصرف داروها یا مواد غذایی مثل هویج و اسفناچ که حاوی بتا‌کاروتین
هستند، آنتاسیدهایی که حاوی هیدروکسید آلومینیوم هستند و مواد غذایی که به ‌طور
مصنوعی سنتز می‌شوند.

زرد

سندرم گیلبرت، ‌سوء جذب،
جیادردیاسیس و سرطان لوزالمعده

سندرم گیلبرت موجب فراوری
ضعیف گلوبول‌های قرمز خون می‌شود، سوءجذب چربی‌ها آن را به روده‌بزرگ می‌رساند که
در آنجا با مدفوع مخلوط می‌ شود؛ در جیاردیاسیس، پروتوزون‌ ها موجب اسهال
می‌شوند.

سبز تیره

مصرف سبزیجات سبز رنگ مثل
اسفناچ، سرعت انتقال سریع، سندرم روده تحریک‌ پذیر، کولیت اولسراتیو و بیماری
سلیاک

مصرف سبزیجات سبز برگ‌دار،
موادغذایی با ادویه لیمو، مکمل آهن، مکمل‌های ویتامین که حاوی کلوروفیل باشند یا
غذاهایی که حاوی رنگ خوراکی سبز باشند مثل ژله.

خاکستری

سوءجذب

انسداد جریان صفرا از
کیسه‌صفرا به روده. محتمل‌ترین علت وجود تومر در مجرای صفرا یا لوزالمعده
است.

خاکی

سوء جذب هپاتیت، اختلالات
کیسه صفرا

هپاتیت و مشکلات کیسه‌صفرا
جریان صفرا به خارج کبد را مختل می‌کند و درنتیجه

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٦:٢٥ ‎ب.ظ ; ۱۳٩۱/٩/۸
← صفحه بعد